Το ασφαλέστερο καταφύγιο της μνήμης είναι η παιδική ηλικία. Το προσφιλέστερο τεκμήριο της παιδικής ηλικίας είναι το παιχνίδι.

Στην εποχή της αφθονίας τα παιχνίδια είναι πολλά, συνήθως παράγονται μαζικά και υπακούουν σε μόδες και διαφημιστικά πρότυπα. Σε περιόδους στέρησης, οικονομικών πιέσεων, ένδειας, είναι λίγα, πολύ συχνά χειροποίητα, κάποιες φορές είναι φτιαγμένα με ευτελή υλικά και με μινιμαλιστικούς τρόπους και έχουν μια μοναδικότητα που εντυπώνεται στην παιδική ψυχή.

Μια από τις οδυνηρότερες περιόδους υψίστης ένδειας για τη νεότερη Ελλάδα, που συνόδευσε την κοινωνική καθυστέρηση και έναν διάχυτο αυταρχισμό ήταν η περίοδος του πολέμου της κατοχής, του εμφυλίου, καθώς και τα πρώτα χρόνια μετά τη λήξη του εμφυλίου. Ήταν χρόνια κατά τα οποία η παιδική ηλικία δεν είχε άμεση πρόσβαση στο παιχνίδι, ούτε στη φροντίδα, τη στοργή και την αγάπη που προϋποθέτουν οι συνθήκες οποιασδήποτε κανονικότητας. Σε αυτή την περίοδο καταφεύγω δημιουργικά, όχι με νοσταλγική διάθεση.

Φωτογραφίζω ανθρώπους που βίωσαν ένα μέρος των παιδικών χρόνων τους, ή και ολόκληρη τη παιδική ηλικία τους εκείνα τα, δύσκολα για την Ελλάδα, χρόνια. Μιλώντας μαζί τους για την καθημερινότητά τους, την περίοδο που οι γονείς τους και οι μεγάλοι γενικώς έπρεπε να διατηρήσουν με κάθε θυσία την οικογένεια ζωντανή και να εξασφαλίσουν τα στοιχειώδη, η συντριπτική πλειονότητα μου είπε: «παιχνίδια δεν είχαμε εκείνη την εποχή – τα φτιάχναμε μόνοι μας».
Χωρίς δραματική έμφαση,χωρίς περιττό συναίσθημα, χωρίς φτιασίδια, απλά επέλεξα να φωτογραφίσω σήμερα τα παιχνίδια τους εκείνα, ή τις ανάμνησεις των παιχνιδιών τους, με τις οποίες συναντήθηκαν ύστερα από δεκαετίες ενηλικίωσης.

Οι άνθρωποι αυτοί, άντρες και γυναίκες, ανοίγουν σήμερα το παράθυρο σε μια εποχή κατά την οποία η ζωή κερδιζόταν στο πύρινο έδαφος της πραγματικότητας, με αγώνα αλλά και με δημιουργική φαντασία.
Τις εικόνες αυτές, όπως τις δημιούργησε η στέρηση και όπως τις ανασυνθέτει η ανάμνηση, επέλεξα να αναδείξω στον κύκλο φωτογραφιών μου.

Κωνσταντίνα Κουμπούλη

Athens Photo Festival 2015
Satellite Programme

Κωνσταντίνα Κουμπούλη (GR)
Καταφύγια μνήμης. Παιδί και παιχνίδι στην κατοχή και την μεταπολεμική Ελλάδα

Διάρκεια: 18 – 26 Ιουνίου 2015

Αγκάθι-Κartάλος, αίθουσα τέχνης
Μηθύμνης 12 & Επτανήσου (Πλατεία Αμερικής)
112 57 Αθήνα